... ...

عسر و حرج چیست؟ چگونه می توان آن را اثبات کرد؟ تفاوت های آن با طلاق چیست؟

  • 24 فروردین 1400
  • بدون نظر
  • 6 دقیقه
  • 1554 بازدید

قانون، حق طلاق را برای مرد قائل شده است و زن در شرایط خاصی می تواند درخواست طلاق خود را به دادگاه ارائه کند. شرایط مختلفی در قانون خانواده در نظر گرفته شده است که در صورت جاری شدن آن ها، زن می تواند درخواست طلاق دهد و حق طلاق برای او جاری می شود. یکی از این شرایط، عسر و حرج است.

عسر و حرج

عسر و حرج به چه معناست؟

در لغت، دو کلمه عسر و حرج به معنای مشقت و سختی هستند. و در قانون خانواده، به شرایطی اطلاق می شود که شرایط زندگی مشترک برای زن دچار مشقت و سختی شده باشد. در زمانی که شدت سختی در زندگی مانع از ادامه زندگی مشترک برای زن شود، او می تواند به دادگاه مراجعه کرده و درخواست طلاق بر اساس ماده ۱۱۳۰ قانون بر اساس عسر و حرج نماید. قانونگذار ما در تبصره ماده ۱۱۳۰ از قانون مزبور،  عسر و حرج را اینگونه تعریف کرده است: «به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد.»

چه شرایطی شامل مصادیق عسر و حرج می شوند؟

موضوع عسر و حرج بیشتر یک مسئله عرفی و وابسته به شرایط است. اما قانون برای آن حدود و شرایطی و مصادیقی در نظرگرفته است که در صورت بروز این شرایط می توان با دلیل و مدرک آن را برای دادگاه مطرح کرد. در طلاق بر اساس عسر و حرج نیازی به رضایت مرد نیست و زن با اثبات سخت بودن شرایط برای زندگی می تواند بدون کسب رضایت مرد، از دادگاه درخواست طلاق از طرف زن نماید.

مصادیقی که قانون به عنوان مصادیق عسر و حرج در نظر گرفته است شامل این موارد می شود:

  • مرد، زندگی را بدون عذر موجه ترک نماید. برای ترک کردن زندگی از سوی مرد مدت زمانی در نظر گرفته شده است. بر اساس قانون اگر مرد زندگی را برای شش ماه متوالی و یا نه ماه با وقفه در یک سال (۹ ماه از ۱۲ ماه) بدون دلیل قابل قبول ترک نماید، زندگی برای زن دچار سختی شده و وی می تواند درخواست طلاق نماید.
  • مرد به مواد مخدر یا مشروبات الکلی اعتیاد داشته باشد. در صورتی که مرد به مصرف مواد مخدر و یا مصرف مشروبات الکلی اعتیاد داشته باشد و قصد ترک آن را نداشته باشد و یا اینکه امکان ترک آن را در مدت زمانی که توسط پزشک مشخص می شود نداشته باشد، زن می تواند از دادگاه تقاضای طلاق بر اساس عسر و حرج نماید.
  • مرد به صورت قطعی به حبس محکوم شود. در صورتی که مرد به هر دلیلی توسط دادگاه به صورت قطعی به تحمل حبس به مدت پنج سال یا بیشتر محکوم شده باشد، امکان تحمل زندگی را برای زن غیر ممکن می نماید و به همین دلیل می تواند درخواست طلاق نماید.
  • مرد اقدام به سوء رفتار با زن نماید. سوء رفتار می تواند شامل هرگونه رفتار نادرست مانند ضرب و شتم، فحاشی و یا هرگونه رفتار نادرست دیگر باشد. در این شرایط زن باید به طریقی این ادعای خود را به اثبات برساند. سوابق شکایات پیشین، شهادت دیگران، سوابق پزشکی قانونی و ادله دیگر می توانند شواهدی برای اثبات رخ دادن سوء رفتار از سوی مرد باشد که شرایط عسر و حرج را برای زن ایجاد می کند. در صورت بروز سوء رفتار از جانب مرد و امکان ضرر جانی، مالی یا شرافتی برای زن در صورت زندگی در کنار مرد و در یک خانه مشترک، زن می تواند در منزل جداگانه سکونت کند. در این شرایط تا زمانی که احتمال ضرر برای زن از بین نرفته باشد، دادگاه حکم به بازگشت زن به خانه مشترک نخواهد داد. در این زمان پرداخت نفقه زن از سوی مرد لازم است.
  • مرد به بیماری صعب العلاج مبتلا باشد. منظور از بیماری صعب العلاج بیماری است که درمان آن به سادگی ممکن نباشد و یا قابل انتقال به همسر باشد. این بیماری ها شامل مشکلات جسمی و روانی هستند مانند اختلال شخصیت دو قطبی، ایدز و امثال آن ها. بدیهی است که ابتلای همسر به بیماری صعب العلاج باید توسط پزشک مورد تایید اعلام شود تا قاضی بر اساس آن رای صادر کند.
مطلب مرتبط:  مجازات زنا چیست و آشنایی به حکم آن در قانون

چه شرایطی شامل مصادیق عسر و حرج می شوند

باید در نظر داشت که جاری شدن شرایط عسر و حرج برای زن محدود به این شرایط که در قانون آمده است نمی شود و هرگونه اتفاق و وضعیتی که ادامه زندگی مشترک را برای زن دشوار کند می تواند شامل عسر و حرج گردد. در این شرایط زن با اثبات این وضعیت می تواند از دادگاه تقاضای جاری شدن طلاق نماید. برای نمونه، شرایطی مانند عدم پرداخت نفقه و زندگی کردن زن درفقر و تنگدستی، شاغل بودن مرد در شغلی که خلاف شان و منزلت و مصلحت خانوادگی زن بوده و با وجود درخواست زن و منع او از ادامه اشتغال به آن، مرد از تغییر آن استنکاف نماید، عقیم بودن مرد و عدم باروری او و ازدواج مجدد مرد بدون رضایت زن نیز می توانند منجر به جاری شدن طلاق به دلیل سخت شدن شرایط زندگی برای زن شوند و ممکن است قاضی نسبت به جاری شدن طلاق بر اساس عسر و حرج رای دهد.

 

چگونگی اثبات وقوع عسر و حرج

در صورت اثبات شرایط عسر و حرج برای زن، دادگاه می تواند مرد را مجبور به طلاق دادن زن کند و درصورتی که مرد بدون دلیل موجه برای رد ادعای زن،  از طلاق دادن او امتناع کند، دادگاه با اختیار خود، می تواند زن را از طرف مرد طلاق دهد.

در صورتی که زن به دلیل کراهت از شوهر درخواست طلاق دهد، به آن طلاق خلع گفته می شود. در این شرایط زن باید مبلغی را به مرد پرداخت کند. اما در مورد درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج، لازم نیست که زن مبلغی پول به همسر خود پرداخت کند. به علاوه در این نوع طلاق امکان رجوع مرد وجود ندارد. درصورت طلاق زن به دلیل عسر و حرج، سایر حقوق زن از جمله مهریه، نفقه و اجرت المثل از او سلب نمی گردد و می تواند این حقوق را از مرد طلب نماید.

مطلب مرتبط:  گرفتن مهریه یا وصول آن به دو روش قانونی به همراه مراحل آن در سال ۱۴۰۱

چگونگی اثبات وقوع عسر و حرج

آیا درخواست طلاق به این واسطه، محدود به عقد دائم است؟

درخواست طلاق به واسطه عسر و حرج محدود به عقد دائم نیست و در صورت وقوع آن در ازدواج موقت نیز زن می تواند با اثبات وقوع آن به دادگاه، باقی مانده مدت زمان عقد موقت را باطل کند.

سوالات متداول

  • عسر و حرج به چه معناست؟

عسر و حرج به معنای مشقت و سختی است. به این معنی که شرایط زندگی برای زن به گونه ای سخت شود که امکان ادامه زندگی مشترک برای وی مقدور نباشد.

  • موارد متداولی که مصداق عسر و حرج است چه مواردی است؟

ترک زندگی مشترک از سوی مرد به مدت ۶ ماه متوالی یا ۹ ماه در سال، اعتیاد مرد به مواد مخدر و یا مشروبات الکلی، محکومیت قطعی مرد به حبس به مدت پنج سال یا بیشتر، سوء رفتار از سوی مرد، ابتلای مرد به بیماری صعب العلاج جسمی و یا روانی و…

  • آیا در صورت اقدام زن برای طلاق به علت عسر و حرج، باید از حقوق قانونی خود بگذرد؟

خیر؛ در صورت جاری شدن طلاق به این علت، کلیه حقوق قانونی زن مانند مهریه، نفقه و اجرت المثل به اون تعلق می گیرد.

5/5 - (1 امتیاز)
سوالات شما
بدون دیدگاه

سوالات خود را می توانید مطرح کنید تا در اسرع وقت به پاسخ برسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

... ...
مشاوره تلفنی رایگان مشاوره تلفنی رایگان - 02191001312